Musica pro Deo – muziek in de Domkerk
Liturgie zonder muziek is eigenlijk ondenkbaar. Muziek is immers een van de belangrijkste vormen waarin liturgie gestalte krijgt. Dat heeft alles te maken met de eigen manier waarop muziek werkt.
Ze raakt mensen op verschillende niveaus tegelijk. Bij luisteren en musiceren wordt de mens daarom in alle lagen van zijn bestaan aangesproken: verstand en gevoel, lichaam en verbeelding, herinnering en verwachting. Muziek leidt tot meebewegen, namelijk het meegaan in het melodische, ritmische en harmonische verloop. En zo doet muziek iets wat woorden alleen vaak niet kunnen. Zij creëert ruimte voor allerlei emoties, herinneringen, associaties en gedachten. Zo kan zij een ruimte openen waarin geloof kan ontstaan en betekenissen kunnen opkomen of juist landen. Muziek kan de mens raken voorbij het niveau van verstaan, begrijpen of analyseren. En wanneer muziek woorden draagt, zoals zo vaak gebeurt in de liturgie, reikt zij verder dan het gesproken woord alleen. Ze voegt inhoud en betekenis toe en kan laten horen wat zich in taal nauwelijks laat uitdrukken.
Bovendien schept muziek gemeenschap. Wie samen zingt, luister of musiceert, wordt opgenomen in een groter geheel. Stemmen voegen zich samen in één klank, we ademen samen op en zo worden we gemeenschap.
Daarom behoort muziek van oudsher tot het hart van de christelijke liturgie, als een eigen vorm van verkondiging en gebed.
Vanuit die overtuiging krijgt muziek in de Domkerk alle ruimte. Niet voor niets zijn er twee musici in vaste dienst: een organist en een cantor. Daarnaast is er een cantorij en een gemeentekoor. Elke dienst wordt gezamenlijk voorbereid door predikant, cantor en organist. Op basis van de plaats van de zondag in het liturgisch jaar en de bijbehorende schriftlezingen worden liederen, liturgische gezangen en muziek voor cantorij en orgel gekozen. Alles wordt op elkaar afgestemd. Zo kan de liturgie werkelijk een organisch geheel vormen dat alle deelnemers in haar beweging en ontwikkeling meeneemt.
Op enkele plaatsen in het geheel van de viering wordt de muziek aangeduid als Musica pro Deo, Muziek voor God: na de preek, tijdens het delen van brood en wijn en direct na de dienst. Het kan gaan om gezongen muziek door de cantorij, of om orgelspel, in de vorm van een bestaande compositie of een improvisatie.
Musica pro Deo kan uitnodigen tot verstilling en contemplatie, maar ze kan ook appellerend zijn. Ze kan een handeling of ritueel begeleiden, zoals bij de viering van de Maaltijd van de Heer. In alle gevallen is muziek altijd volop liturgie. Wanneer moment en muziek wederzijds resoneren en elkaar wederzijds versterken, wordt dat onmiddellijk voelbaar.
De liturgische muziek in de Dom hangt nauw samen met de andere muzikale activiteiten in de Domkerk, zoals de zaterdagmiddagmuziek.